Crkva brvnara u Radijevićima, u selu u opštini Nova Varoš, podignuta je 1808. godine i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od velikog značaja.
„Hram Svete Trojice, u narodu malo više poznat kao Hram Pokrova Presvete Bogorodice. U samom imenu hrama dolazi do kolizije, a ostalo je nedefinisano. Na ploči koja se nalazi sa spoljašnje strane i koja je podignuta 1960. godine, prilikom restauracije i konzervacije hrama, piše: ‘Ovaj hram Svete Trojice podiže sveštenik Vasilije Purić.’ Međutim, slava hramovna je svakako Pokrov Presvete Bogorodice, i mi je svake godine obeležavamo kao hramovnu slavu. Ovaj hram podigao je sveštenik Vasilije Purić 1808. godine. On je bio sveštenik koji je po istorijskim zapisima službovao negde u Hercegovini i u bežanju pred Turcima nastanio se ovde, u selu Radijevići, na obroncima Zlatara, i tu je nastavio svoju svešteničku službu. Naravno, po potrebi je morao da sazida hram u kome bi služio i koji bi služio tom narodu koji se doselio za sve verske obrede koji su bili potrebni. Ličnim sredstvima i uz pomoć drugih ljudi koji su živeli u to doba ovde, a opet u strahu pred Turcima, jer je ovaj deo u to vreme još bio pod turskom okupacijom, odmah u zatišju posle Prvog srpskog ustanka iskoristio je priliku da podigne ovaj prelepi drveni hram koji je spolja podsećao na starovlaške kuće koje su se gradile u to doba. Ovaj hram je građen na način sa svim elementima starovlaške kuće, upravo zbog toga da bi bio sakriven od znatiželjnih pogleda i da Turci ne bi shvatili o čemu se radi“, rekao je protojerej Stanko Blagojević.
Ono po čemu je ova crkva brvnara jedinstvena jeste i podrum, u koji se ulazi kroz otvor sa kapkom na drvenom podu crkve, i strmim stepeništem izlazi na zapadnoj strani građevine. Prema predanju, sveštenik Vasilije je ovde živeo sa svojom porodicom, a podrum mu je služio za skrivanje od Turaka. Takođe, vernici koji su se molili u hramu često su morali sa molitve da pobegnu u podrum da bi se sakrili ili pobegli od Turaka. Podrum je podeljen sa dva zida, a druga polovina nikada nije istražena, pa se ni dan danas ne zna šta se u njoj nalazi.
„Sveštenik Vasilije je i rodonačelnik svešteničke loze Purića, koja je dala osam generacija sveštenika. Oni su ostavili širok i neizbrisiv trag na ovom prostoru. Ostalo je zapisano da je bio divan sveštenik, da je u ovaj hram prilikom seobe, prilikom dolaska iz Hercegovine, sa sobom poneo ono najznačajnije i najbitnije što se moglo poneti u to doba, iz hramova ili manastira u kojima je službovao. Tako je tom prilikom doneo pet prelepih i vrlo značajnih ikona iz XVII veka, koje su rad našeg čuvenog zografa Andrije Raičevića. Te ikone stoje na ikonostasu. To su ikone Gospoda Isusa Hrista, Presvete Bogorodice, Svetoga Arhangela Mihaila, koji je inače zaštitnik i slava porodice Purić, zatim ikona Svetog Đorđa i ikona Svetih apostola Prvovrhovnih Petra i Pavla. Ikone smo, Božijom pomoću i savešću naroda koji ovde živi, uspeli da sačuvamo do današnjeg dana, da ih sačuvamo za buduće generacije i pokolenja. One su ušle u jednu veliku publikaciju koja je rađena 2021. godine povodom 800 godina umetnosti Srpske pravoslavne crkve. Uvrštene su kao najlepša i najznačajnija dela tog perioda i od svih radova Andrije Raičevića”, ističe Blagojević.
Pored ovih pet ikona od izuzetne istorijske vrednosti, sveštenik Vasilije sa sobom je doneo i srebrno-delimično pozlaćen diskos sa natpisom koji kaže da je ovaj predmet manastiru Arhistratig na reci Tari priložio zograf Andrija Raičević, kao i putir iz osamnaestog veka.
„Hram je doživeo nekoliko obnova. Jedna velika konzervacija urađena je pod nadzorom Zavoda za zaštitu spomenika kulture 1960. godine. Te godine su dodate grede koje su učvrstile hram, koje su ga sačuvale i zaštitile. A poslednja velika obnova ovog hrama desila se 2014. godine. Naime, potomci svešteničke loze Purića, koja je nastala od samog sveštenika Vasilija, potomci sveštenika Relje Purića koji je imao ćerku Dragicu, njeni sinovi iz porodice Dimkić iz Beograda uradili su jedan opsežan projekat o obnovi i rekonstrukciji krova, izgradnji zvonare i uređenju ovog prostora. Uz njihovu i pomoć drugih donatora i priložnika sa svih strana, i uz pomoć blagočestivog naroda koji ovde živi, zamenjen je krov, sazidana je nova zvonara i urađena je kompletna ograda oko čitavog hrama, i ogradila se porta. Posle toga, urađen je podest između crkve i gorionika za sveće i dve pristupne staze, takođe kamenim pločama, i sazidana je nova kamena česma. Tako da je u suštini zaokružena jedna celina u samoj rekonstrukciji hrama”, rekao je protojerej.
Vrata u crkvi su izvedena sa udubljenjima u vidu krsta, a originalni ključ datira još iz vremena nastanka i još uvek je u upotrebi. Crkva čuva i originalnu pevnicu, jedinstvenu za to doba koja datira iz 1885. godine, čiji se gornji deo rotira, pa su se neometano mogle koristiti dve knjige tokom službe. Interesantno je i to da na carskim dverima ove crkve brvnare nema ni jedne ikone.
„Obično se u svim pravoslavnim hramovima na ovom području na centralnim dverima nalazi slika predstave ikone Blagovesti Presvetoj Bogorodici, gde se sa jedne strane prikazuje Arhangel koji objavljuje Bogorodici vest da će roditi sina. Međutim, u našoj Radijevačkoj crkvi na dverima ne postoji takva ikona, već su čitave dveri izrezbarene raznim ornamentima. Carske dveri su izuzetno lepo ukrašene i one su originalne, kao i čitav ikonostas, koji je sačuvan do današnjeg dana”, kaže protojerej Blagojević.
Prema rečima protojereja Stanka, hram je veoma posećen na svim službama, veoma je blagodaran i u njemu mnogi nalaze mir i utehu, kako pravoslavni, tako i pripadnici drugih vera.
Tekst je nastao u okviru projekta " Crkve i manastiri Eparhije mileševske - potencijal za razvoj verskog turizma".Izradu teksta sufinansirala je Opština Nova Varoš iz sredstava za učešće na Konkursu za sufinansiranje projekata proizvodnje medijskih sadržaja u oblasti javnog informisanja u 2025.godini.Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
